Yatırım, yıl içinde bitmişse de yatırım teşvik tedbirlerinden hadi yeni bir ifade olan ifadeyi de kullanalım, DESTEK UNSURLARINDAN ve İNDİRİMLİ VERGİ ORANINDAN yararlanmak mümkündür. Yazımızı işte bunun için yazmaktayız. Kasım ayı içinde üçüncü geçici vergi döneminin beyannamesinin verilmesi ve bu dönem içinde tamamlanan ve teşvik belgesine tamamlandığı kaydedilen yatırımlar varsa, indirimli orana göre kurumlar geçici vergisi hesaplanması gerekmektedir. Hesaplamamızı bir örnekle pekiştirelim.                                                                                                                    Yatırımlarımız I. ve III. Bölgelerde yapılmış ve bitmiştir. Yatırımların tamamlandığı teşvik belgelerine kaydedilmiştir. Yatırımların türü entegrasyondur. Yatırım teşvik belgesi için 2010 yılında müracaat edilmiş ve 31.12.2010 tarihine kadar yatırımın %10u tamamlanarak bölgesel teşvik unsurlarından yararlanması uygun görülmüş ve teşvik belgesine kaydedilmiştir. Birinci (I) bölgede yapılan sabit yatırım tutarı 10.000.000 (onmilyon) TLdir. Yatırıma katkı oranı %20 vergi indirim oranı ise %50dir. Üçüncü (III) bölgede yapılan sabit yatırım tutarı ise 4.000.000 (dörtmilyon) TLdir. Yatırıma katkı oranı %40 vergi indirim oranı %80dir. Kurumun 5520 sayılı kanunun 32/A-4 maddesine göre tesbit edilmiş bulunan sabit kıymet tutarı 60.000.000 (altmış milyon) TLdir. Son olarak kurumun geçici vergi dönemi sonundaki karı ise 3.000.000 (üçmilyon) liradır. 1. I.Bölgedeki yatırımla ilgili vergi indirimi, katkı oranı hesaplamaları: 30.09.2011 tarihindeki kar = 3.000.000 TL. Yapılan sabit yatırım = 10.000.000 TL. Yatırıma katkı oranı = %20 X 10.000.000 = 2.000.000 TL. 30.09.2011 tarihindeki sabit kıymet toplamı = 60.000.000 TL. İndirimli orana tabi matrah hesabı= KarX(Yapılan sabit yatırım/Toplam sabit kıymet) = 3.000.000 X(10.000.000/60.000000)= 500.000 TL. a.İndirimli orana tabi matrah = 500.000 TL. olacaktır. Normal olarak hesaplanması gereken kurumlar vergisi veya geçici vergi %20 olmasına rağmen, indirimli oranda teşvik %50 olduğu için vergi oranının %50si indirilecektir. İndirimli oranda vergi hesabı %20 X%50 = %10 olacaktır. (Veya indirilen vergi, bu hesap tesadüfen özel bir durum olmuştur.) b.İndirimli oranda kurumlar vergisi ise 500.000 X %10 = 50.000 TL. olacaktır. Tesadüf ki burada faydalanılan yatırıma katkı tutarı da 50.000 TL olmaktadır. Sonraki döneme devreden yatırıma katkı tutarı hesabı= Hesaplanan yatırıma katkı tutarı – Faydalanılan yatırıma katkı tutarı = 2.000.000 – 50.000 = 1.950.000 TL olacaktır. C.sonraki döneme devreden yatırıma katkı tutarı = 1.950.000 TL olacaktır. 2. III.Bölgedeki yatırımla ilgili vergi indirimi, katkı oranı hesaplamaları: 30.09.2011 tarihindeki kar = 3.000.000 TL. Yapılan sabit yatırım = 4.000.000 TL. Yatırıma katkı oranı = %40 X 4.000.000 = 1,600.000 TL. 30.09.2011 tarihindeki sabit kıymet toplamı = 60.000.000 TL. İndirimli orana tabi matrah hesabı= KarX(Yapılan sabit yatırım/Toplam sabit kıymet) = 3.000.000 X(4.000.000/60.000000)= 200.000 TL. a.İndirimli orana tabi matrah = 200.000 TL. olacaktır. Normal olarak hesaplanması gereken kurumlar vergisi veya geçici vergi %20 olmasına rağmen, indirimli oranda teşvik %80 olduğu için İndirilecek kurumlar vergisi oranı %20 X %80 = %16 olacaktır. Faydalanılan yatırıma katkı tutarı= %16x 200.000 = 32.000 TL olarak hesaplanır. Öyle ise ödenecek kurumlar vergisi oranı %20 - %16 = %4 olacaktır. İndirimli oranda vergi hesabına esas kurumlar vergisi oranı %4 olacaktır. b.İndirimli oranda kurumlar vergisi ise 200.000 X %4 = 8.000 TL. olacaktır. Sonraki döneme devreden yatırıma katkı tutarı hesabı= Hesaplanan yatırıma katkı tutarı – Faydalanılan yatırıma katkı tutarı = 1.600.000 – 32.000 = 1.568.000 TL olacaktır. C.sonraki döneme devreden yatırıma katkı tutarı = 1.568.000 TL olacaktır. 3. Ödenecek normal kurumlar vergisi matrahı ve hesabı: Yukarıdaki indirimli kurumlar vergisi hesaplamalarından sonra kalan kar payı üzerinden ise normal oranlı yani %20 kurumlar vergisi veya geçici vergi ödenecektir. Dönem karı = 3.000.000 TL. Bölge yatırımları ile ilgili indirimli orandaki matrah tutarı: 500.000 TL. III. bölge yatırımları ile ilgili indirimli orandaki matrah tutarı: 200.000 TL. Kalan normal oranlı matrah tutarı : 3.000.000 – 500.000 – 200.000 = 2.200.000 TL. Normal kurumlar vergisi oranı %20 Normal kurumlar vergisi = 2.200.000 X %20 = 440.000 TL. Sonuç : Kurumun bu geçici vergi dönemindeki toplam kurumlar vergisi tutarı ne olacaktır? I. bölge kurumlar vergisi tutarı= 50.000 TL. III. bölge kurumlar vergisi tutarı= 8.000 TL. Normal kurumlar vergisi tutarı= 440.000 TL. Toplam ödenecek kurumlar vergisi tutarı = 498.000 TL. Eğer hiç indirimli ve yatırıma katkı paylı hesaplama olmasa idi kurum 3.000.000 TL kar üzerinden %20 tutarında 600.000 TL kurumlar vergisi ödeyecekti. Oysa 498.000 TL toplam kurumlar vergisi ödemiş olduğu için = Kurumun eksik ödemiş olduğu vergi 600.000 – 498.000 = 102.000 TL olmuştur. Ayrıca kurumun sonraki dönemlere devreden birinci bölgeden 1.950.000 TL ve III. Bölgeden ise 1.568.000 TL olmak üzere toplam 3.518.000 TL tutarında da indirimli kurumlar vergisi matrahı bulunacaktır. Hesaplamalar bu şekilde yapılıp beyannameler doldurulduktan sonra, yapılan hesaplamalar kayıtlara geçirilecek ve hesaplanan vergiler de ödenecektir.